CVA staat voor Cerebrovasculair Accident.1 Dit betekent een plotseling probleem in de bloedvaten van de hersenen. Een CVA wordt ook wel een beroerte genoemd.
Wat gebeurt er bij een CVA?
Bij een CVA wordt de bloedtoevoer naar de hersenen verstoord. Hersencellen hebben voortdurend zuurstof en voedingsstoffen nodig, en als dat wordt onderbroken, kunnen ze al na enkele minuten beschadigd raken. Dat leidt tot uitval van lichamelijke functies. Daarom is het belangrijk dat iemand met een CVA zo snel mogelijk naar het ziekenhuis gebracht wordt, zodat er direct een behandeling gestart wordt.
Een CVA komt vooral voor bij ouderen, maar ook jonge mensen kunnen een CVA krijgen, bijvoorbeeld door hoge bloeddruk, hartproblemen of stollingsstoornissen. Er zijn twee hoofdvormen CVA’s. De meest voorkomende is een herseninfarct, de andere is een hersenbloeding.
De twee hoofdvormen van een CVA
Herseninfarct
Een herseninfarct ontstaat wanneer een bloedvat in de hersenen verstopt raakt, meestal door een bloedstolsel of door aderverkalking (atherosclerose). Door deze blokkade krijgen de hersencellen in dat gebied geen zuurstof meer en kunnen ze beschadigen of afsterven.
Oorzaken en risicofactoren van een herseninfarct zijn:
-
Hoge bloeddruk
-
Hoog cholesterol
-
Hartproblemen, zoals boezemfibrilleren
-
Diabetes
-
Roken, overgewicht, weinig beweging
Hersenbloeding
Een hersenbloeding ontstaat wanneer een bloedvat in de hersenen scheurt. Het bloed stroomt dan in het hersenweefsel en beschadigt dit direct. Hersenbloedingen kunnen plotseling ontstaan en zijn vaak ernstiger dan infarcten.
Oorzaken en risicofactoren van een hersenbloeding zijn:
-
Hoge bloeddruk
-
Aangeboren zwakke plekken in bloedvaten
-
Bloedverdunners
-
Traumatisch letsel
TIA: een tijdelijke CVA
TIA staat voor Transient Ischemic Attack, en wordt ook wel een voorbijgaande beroerte genoemd. Bij een TIA raakt een bloedvat in de hersenen tijdelijk verstopt, waardoor de bloedtoevoer even stopt. De klachten lijken sterk op die van een beroerte — bijvoorbeeld een scheve mond, verlamde arm of onduidelijke spraak — maar verdwijnen meestal binnen enkele minuten tot een uur. Toch is een TIA nooit onschuldig: het is een waarschuwingssignaal dat er iets mis is met de bloedvaten. Zonder behandeling heeft iemand na een TIA een veel grotere kans op een echte beroerte. Daarom moet je ook bij kortdurende klachten altijd direct 112 bellen.
Hoe herken je een CVA?
Bij een CVA is het belangrijk om zo snel mogelijk te behandelen, want hoe sneller de behandeling, hoe groter de kans op herstel. Hiervoor is de FAST-test ontwikkeld.
Face (gezicht): hangt een mondhoek?
Arm (arm): kun je beide armen omhoog houden?
Speech (spraak): is de spraak slissend of onduidelijk?
Time (tijd): bel direct 112 bij een of meerdere signalen.
Andere mogelijke symptomen zijn plotselinge hevige hoofdpijn, duizeligheid, moeite met zien of lopen, en verlies van gevoel of kracht aan één kant van het lichaam.
Wat heeft een CVA met hart- en vaatziekten te maken?
Een CVA wordt veroorzaakt door problemen in de bloedvaten van de hersenen, net zoals een hartinfarct wordt veroorzaakt door problemen in de bloedvaten van het hart. Een verstopping of scheurtje in een hersenbloedvat kan ontstaan door dezelfde factoren die hart- en vaatziekten veroorzaken: hoge bloeddruk, aderverkalking, hartritmestoornissen of een ongezonde leefstijl.
Alles wat goed is voor je hart, is ook goed voor je hersenen. Door je bloeddruk, cholesterol en bloedsuiker op peil te houden, voldoende te bewegen, gezond te eten en niet te roken, verklein je het risico op zowel een hartaanval als een beroerte.
CVA bij vrouwen
CVA’s komen bij zowel mannen als vrouwen voor, maar er zijn belangrijke verschillen. Vrouwen krijgen gemiddeld later in hun leven een CVA dan mannen, en hun symptomen zijn vaak minder klassiek – bijvoorbeeld duizeligheid, extreme vermoeidheid of verwarring, in plaats van alleen een scheve mond of verlamming. Ook hormonen, zwangerschap en de overgang spelen een rol in het risico op een CVA. Omdat de signalen bij vrouwen soms subtieler zijn, wordt een CVA bij vrouwen vaker later herkend, wat gevolgen kan hebben voor herstel en revalidatie.
💡 Belangrijk om te onthouden
- Een CVA is een acute noodsituatie.
Snel handelen kan levens redden en blijvende schade beperken. - Herken de signalen met de FAST-test.
- Bel bij twijfel 112!
- Preventie van hart- en vaatziekten is ook preventie van een CVA.
- Juist bij vrouwen is het belangrijk om alert te zijn op minder typische signalen.
Vertrouw op je gevoel en aarzel niet om hulp te zoeken.
Tekst: Annemiek Hutten / Het Vrouwenhart Spreekt
Deze tekst is bedoeld om een korte en leesbare uitleg te geven over CVA’s, en is nadrukkelijk níet als medisch advies bedoeld. Neem voor vragen over uw individuele situatie altijd contact op met uw behandelend arts.
Alle artikelen op deze website zijn eigendom van Het Vrouwenhart Spreekt. We stellen het op prijs als u deze zoveel mogelijk deelt, zodat de verhalen en ervaringen van de vrouwenhartpatiënten gehoord worden. Graag wel vanuit deze pagina, zodat de bron duidelijk is. Wilt u (delen van) deze tekst kopiëren om ergens anders te plaatsen? Neem dan s.v.p. contact op via het contactformulier op deze website.